ข้อมูลโครงการ
ความเป็นมาและรายละเอียด
นโยบายหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ (One Tambon One Product: OTOP) ได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี พ.ศ. 2544-2549 โดยมีพื้นฐานจากแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 8 และ 9 ซึ่งมุ่งเน้นการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ การบูรณาการระหว่างเศรษฐกิจกับสังคม และการพัฒนาเอกลักษณ์ความเป็นไทยให้สามารถแข่งขันในระดับสากล โดยยึดหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในการพัฒนาประเทศ โครงการ OTOP มีปรัชญาสำคัญในการผลิตหรือจัดการทรัพยากรที่มีอยู่ในท้องถิ่นให้เป็นสินค้าที่มีคุณภาพ มีจุดเด่นและเอกลักษณ์เป็นของตนเองที่สอดคล้องกับวัฒนธรรมในแต่ละท้องถิ่น สามารถจำหน่ายในตลาดทั้งในและต่างประเทศ โดยไม่ต้องพึ่งพาพงบประมาณจากภาครัฐ และมุ่งเน้นการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ให้มีความเข้มแข็งและยั่งยืน
มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร โดยคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ ได้ตระหนักและเห็นความสำคัญของการพัฒนาท้องถิ่นที่ช่วยผลักดันให้ชุมชนและผู้ประกอบการสามารถยืนหยัดได้อย่างมั่นคงและยั่งยืน จึงได้สนับสนุนนโยบายของรัฐบาลในการส่งเสริมและพัฒนาสินค้า OTOP ให้มีศักยภาพ
ในปี 2566 คณะฯ ได้ดำเนินโครงการยกระดับมาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน University as a Marketplace โดยเข้าร่วมการพัฒนา 4 กลุ่ม ได้แก่ น้ำมันว่านสมุนไพร 108 จากกลุ่มแทนคุณคนพึ่งตนเอง, ชาไทโย้ย (ชาใบข้าว) จากกลุ่มวิสาหกิจชุมชนไทโย้ย, ข้าวฮางผสมธัญพืชอัดแท่ง จากกลุ่มวิสาหกิจชุมชนนาเลา และข้าวเกรียบว่าวโบราณ จากกลุ่มข้าวเกรียบว่าวโบราณ ผลการดำเนินการสามารถยกระดับผลิตภัณฑ์ในชุมชน เพิ่มจำนวนในการผลิต และสร้างบรรจุภัณฑ์ที่มีความเหมาะสมทันสมัยและสะดวกสำหรับการจำหน่าย
ในปี 2567 คณะฯ ได้ดำเนินโครงการต่อยอดการยกระดับมาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน University as a Marketplace ให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น โดยเข้าร่วมการพัฒนา 5 ผลิตภัณฑ์ ได้แก่ หัวเชื้อน้ำภูมิปัญญา จากกลุ่มวิสาหกิจชุมชนไทโย้ย, ข้าวฮางผสมธัญพืชอัดแท่ง จากกลุ่มวิสาหกิจชุมชนนาเลา, ข้าวเกรียบว่าวโบราณ จากกลุ่มข้าวเกรียบว่าวโบราณ และมะเขือเทศอบแห้ง จากกลุ่มแปรรูปผลิตภัณฑ์เกษตร ผลการดำเนินงานในปี 2567 แสดงให้เห็นถึงความสำเร็จที่สำคัญ คือ การได้รับความพึงพอใจจากชุมชนในการร่วมมือดำเนินการ การพัฒนานวัตกรรมเครื่องมือช่วยในการผลิต เช่น เครื่องช่วยตำข้าวเกรียบว่าวสำหรับกลุ่มข้าวเกรียบว่าวโบราณ และเครื่องอัดข้าวฮางผสมธัญพืชแบบแท่งสำหรับกลุ่มวิสาหกิจชุมชนนาเลา ซึ่งทำให้ชุมชนสามารถเพิ่มประสิทธิภาพและปริมาณการผลิตได้มากขึ้น นอกจากนี้ ยังมีการยกระดับตราโลโก้ ฉลาก และบรรจุภัณฑ์ให้มีมาตรฐานที่ทันสมัยและเหมาะสมสำหรับการจำหน่ายความจำเป็นในการดำเนินโครงการปี 2568
จากผลการดำเนินงานที่ประสบความสำเร็จในปี 2566-2567 ทำให้เกิดความต้องการขยายการให้บริการและการพัฒนาไปยังกลุ่มผู้ประกอบการ OTOP รายอื่นที่คอยรอรับการสนับสนุนจากคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร
ในปี 2568 คณะฯ ได้เล็งเห็นความสำคัญในการต่อยอดของโครงการยกระดับมาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน University as a Marketplace พร้อมทั้งขยายพื้นที่ในการยกระดับผลิตภัณฑ์ให้แก่ชุมชนอื่น โดยได้คัดเลือกกลุ่มที่มีความต้องการพัฒนาและต่อยอดผลิตภัณฑ์ ประกอบด้วย 3 กลุ่มวิสาหกิจชุมชน ได้แก่:
1) กลุ่มวิสาหกิจชุมชนนาเลา (รหัสทะเบียน 47140-00009) ที่มีความประสงค์จะพัฒนาผลิตภัณฑ์น้ำข้าวกล้องและข้าวกล้องทองม้วน เพื่อยกระดับคุณภาพและมาตรฐานการผลิต รวมทั้งพัฒนาบรรจุภัณฑ์และช่องทางการตลาด
2) กลุ่มวิสาหกิจชุมชนไทโย้ย (รหัสทะเบียน 470-50-0005-91) ที่ต้องการพัฒนาผลิตภัณฑ์คุ๊กกี้ชาใบข้าวและแยมมะเขือเทศ เพื่อเพิ่มมูลค่าและความหลากหลายของผลิตภัณฑ์ รวมทั้งสร้างจุดเด่นที่แตกต่างจากผู้ประกอบการรายอื่น
3) กลุ่มวิสาหกิจชุมชนผู้ปลูกพืชและไม้ผลทุกชนิด (รหัสทะเบียน 4-47-05-05/1-0065) ที่มีศักยภาพในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ไวน์หมากเม่าและกล้วยฉาบ เพื่อใช้ประโยชน์จากทรัพยากรท้องถิ่นและภูมิปัญญาดั้งเดิมให้เกิดมูลค่าทางเศรษฐกิจ
โครงการนี้มุ่งเน้นการส่งเสริมผู้ประกอบการ OTOP ให้สามารถผลิตสินค้าที่มีคุณภาพ เพิ่มประสิทธิภาพกระบวนการผลิต เพื่อสร้างขีดความสามารถให้กับผู้ประกอบการ OTOP ให้มีความรู้สามารถพัฒนา สร้างมูลค่าเพิ่ม และยกระดับคุณภาพสินค้าให้ได้มาตรฐาน
การดำเนินโครงการจะมุ่งเน้นการพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้มีความน่าดึงดูดในการซื้อ สร้างความเชื่อมั่นให้แก่ลูกค้า เสริมสร้างรายได้ เพิ่มช่องทางการตลาดให้มากขึ้น และสามารถพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนให้อยู่ดี มีกิน มีใช้ ตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
ความสอดคล้องกับนโยบายและยุทธศาสตร์
การดำเนินโครงการนี้สอดคล้องกับนโยบายการส่งเสริมเศรษฐกิจฐานรากของกรมการพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย และเป็นการสนับสนุนนโยบายรัฐบาลในการพัฒนาสินค้า OTOP ให้มีศักยภาพในการแข่งขัน โดยการใช้ทรัพยากรและภูมิปัญญาท้องถิ่นผนวกกับองค์ความรู้สมัยใหม่เพื่อยกระดับมาตรฐานคุณภาพ OTOP การดำเนินงานจะเน้นการใช้ความคิดสร้างสรรค์ วัฒนธรรม ภูมิปัญญา เชื่อมโยงกับเทคโนโลยี เพื่อผลิตภัณฑ์ที่มีความน่าเชื่อถือในด้านคุณภาพ มาตรฐาน และเป็นที่ต้องการของผู้บริโภค ซึ่งจะส่งผลให้เศรษฐกิจของประเทศชาติเข้มแข็งและเอื้อต่อการพัฒนาประเทศชาติอย่างยั่งยืนต่อไป
วัตถุประสงค์
1. เพื่อพัฒนาและยกระดับคุณภาพผลิตภัณฑ์ของผู้ประกอบการ OTOP โดยใช้เอกลักษณ์ของท้องถิ่น มาสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับผลิตภัณฑ์
2. เพื่อพัฒนาศักยภาพของผู้ผลิต และผู้ประกอบการให้มีขีดความสามารถในการแข่งขัน และมีรายได้เพิ่มขึ้น
3. เพื่อพัฒนาและยกระดับผลิตภัณฑ์ชุมชนให้ได้มาตรฐานที่สูงขึ้น
4. เพื่อส่งเสริมช่องทางการตลาดในการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ชุมชนทั้งในประเทศและต่างประเทศ
กลุ่มเป้าหมาย
1. ชุมชน 90 คน 2. อาจารย์ 7 คน 3. นักศึกษา 3 คน
ผู้ใช้ประโยชน์
1. อำเภอพังโคน จังหวัดสกลนคร บ้านอุ่มเหม้า หมู่ 15 ตำบลไฮหย่อง ผู้ประกอบการ OTOP กลุ่มวิสาหกิจชุมชนไทโย้ย อุ่มเหม้า 2. อำเภอเต่างอย จังหวัดสกลนคร บ้านนาเลา หมู่ 6 ตำบลบึงทวาย ผู้ประกอบการ OTOP กลุ่มวิสาหกิจชุมชนนาเลา 3. อำเภอพังโคน จังหวัดสกลนคร บ้านดอนดู่ หมู่ 6 ตำบลต้นผึ้ง ผู้ประกอบการ OTOPกลุ่มวิสาหกิจชุมชนผู้ปลูกพืชและไม้ผลทุกชนิด
พื้นที่ดำเนินงาน
1. อำเภอพังโคน จังหวัดสกลนคร บ้านอุ่มเหม้า หมู่ 15 ตำบลไฮหย่อง ผู้ประกอบการ OTOP กลุ่มวิสาหกิจชุมชนไทโย้ย อุ่มเหม้า 2. อำเภอเต่างอย จังหวัดสกลนคร บ้านนาเลา หมู่ 6 ตำบลบึงทวาย ผู้ประกอบการ OTOP กลุ่มวิสาหกิจชุมชนนาเลา 3. อำเภอพังโคน จังหวัดสกลนคร บ้านดอนดู่ หมู่ 6 ตำบลต้นผึ้ง ผู้ประกอบการ OTOPกลุ่มวิสาหกิจชุมชนผู้ปลูกพืชและไม้ผลทุกชนิด
ทีมงานโครงการ
- ยังไม่ระบุทีมงาน -
ผลกระทบ (Impact)
ด้านเศรษฐกิจ : กลุ่มผู้ประกอบการในชุมชน สามารถผลิตสินค้าหรือผลิตภัณฑ์ชุมชนที่เป็นที่ต้องการของตลาด และจำหน่ายได้เพิ่มขึ้น เป็นการเพิ่มรายได้ลดรายจ่ายของครัวเรือนได้ด้านสังคม : ส่งเสริมให้เกิดการรวมกลุ่มของคนในชุมชนเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มแบบครบวงจรด้านสิ่งแวดล้อม : จากการดำเนินงานโครงการสามารถนำองค์ความรู้ไปพัฒนาชุมชนใน 6 ผลิตภัณฑ์ โดยอาศัยทุนทรัพยากรธรรมชาติในท้องถิ่น ได้แก่ กลุ่มวิสาหกิจชุมชน ผลิตภัณฑ์ข้าวกล้องและข้าวทองม้วน 2) กลุ่มวิสาหกิจชุมชนไทยโย้ย ผลิตภัณฑ์คุกกี้ชาใบข้าวและแยมมะเขือเทศ 3) กลุ่มวิสาหกิจชุมชนผู้ปลูกพืชและไม้ผลทุกชนิดผลิตภัณฑ์ไวน์หมากเม่าและกล้วยฉาบเป้าหมาย ทั้ง 4 กลุ่ม และการลดปัญหามลพิษที่เกิดขึ้นจากการกระบวนการผลิต รวมถึง การใช้ทรัพยากรในชุมชนให้เกิดมูลค่าเพิ่มอย่างมีประสิทธิภาพ
ตัวชี้วัดผลผลิต (Outputs)
1. จำนวนประชากรในท้องถิ่นที่ได้รับการพัฒนา
OUTPUT1. อำเภอพังโคน จังหวัดสกลนครบ้านอุ่มเหม้า หมู่ 15 ตำบลไฮหย่อง ผู้ประกอบการ OTOP กลุ่มวิสาหกิจชุมชนไทโย้ย อุ่มเหม้า 30 คน
2. อำเภอเต่างอย จังหวัดสกลนครบ้านนาเลา หมู่ 6 ตำบลบึงทวาย ผู้ประกอบการ OTOPกลุ่มวิสาหกิจชุมชนนาเลา 30 คน
3. อำเภอพังโคน จังหวัดสกลนครบ้านดอนดู่ หมู่ 6 ตำบลต้นผึ้ง ผู้ประกอบการ OTOP กลุ่มวิสาหกิจชุมชนผู้ปลูกพืชและไม้ผลทุกชนิด 30 คน
2. จำนวนเครือข่ายความร่วมมือในการพัฒนาท้องถิ่น
OUTPUT1. ชุมชน
2. สำนักงำนพัฒนำชุมชนจังหวัดสกลนคร
3. หน่วยงำนภำครัฐที่เกี่ยวข้องกับกำร ส่งเสริม OTOP
3. จำนวนหมู่บ้าน/ชุมชนที่ได้รับการพัฒนา
OUTPUT1. อำเภอพังโคน จังหวัดสกลนครบ้านอุ่มเหม้า หมู่ 15 ตำบลไฮหย่อง ผู้ประกอบการ OTOP กลุ่มวิสาหกิจชุมชนไทโย้ย อุ่มเหม้า
2. อำเภอเต่างอย จังหวัดสกลนครบ้านนาเลา หมู่ 6 ตำบลบึงทวาย ผู้ประกอบการ OTOPกลุ่มวิสาหกิจชุมชนนาเลา
3. อำเภอพังโคน จังหวัดสกลนครบ้านดอนดู่ หมู่ 6 ตำบลต้นผึ้ง ผู้ประกอบการ OTOP กลุ่มวิสาหกิจชุมชนผู้ปลูกพืชและไม้ผลทุกชนิด คน
4. จำนวนนวัตกรรมการพัฒนาท้องถิ่นตามบริบทเชิงพื้นที่และภูมิสังคม
OUTPUT
5. จำนวนชุมชนต้นแบบ/ศูนย์การเรียนรู้ต้นแบบการพัฒนาตามบริบทเชิงพื้นที่และภูมิสังคม
OUTPUTจำนวน 3 ชุมชน/กลุ่มต้นแบบ ได้แก่ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนเป้าหมายที่ได้รับการพัฒนาศักยภาพด้านผลิตภัณฑ์ บรรจุภัณฑ์ และการสร้างมูลค่าเพิ่ม ตามบริบทเชิงพื้นที่และภูมิสังคมของจังหวัดสกลนคร ประกอบด้วย
- กลุ่มวิสาหกิจชุมชนไทโย่ย อุ่มเหม่า อำเภอพังโคน
- กลุ่มวิสาหกิจชุมชนมาลา อำเภอเต่างอย
- กลุ่มวิสาหกิจชุมชนผู้ปลูกพืชและไม้ผลทุกชนิด อำเภอพังโคน
6. จำนวนผู้ประกอบการใหม่/วิสาหกิจชุมชนใหม่/อาชีพหรืองานใหม่ที่เกิดขึ้น
OUTPUTโครงการก่อให้เกิดผู้ประกอบการใหม่หรืออาชีพใหม่ จำนวน 15 คน โดยเป็นสมาชิกจากกลุ่มวิสาหกิจชุมชนเป้าหมายที่สามารถนำความรู้จากการอบรมและการพัฒนาผลิตภัณฑ์ไปประยุกต์ใช้ในการผลิต การพัฒนาบรรจุภัณฑ์ การเพิ่มมูลค่า และการจำหน่ายสินค้า เพื่อสร้างรายได้และต่อยอดอาชีพในชุมชน
7. จำนวนผลิตภัณฑ์จากชุมชนท้องถิ่นที่ได้รับการพัฒนาเพื่อเพิ่มมูลค่าและสร้างรายได้
OUTPUT1. น้ำข้าวกล้อง 2.ข้าวกล้องทองม้วน 3.คุกกี้ชาใบข้าว 4.แยมมะเขือเทศ 5.ไวน์หมากเม่า 6.กล้วยฉาบ
ตัวชี้วัดผลลัพธ์ (Outcomes)
1.รายได้ครัวเรือนที่เข้าร่วมโครงการเพิ่มขึ้นจาก อย่างน้อย
OUTCOMEรายได้ครัวเรือนที่เข้าร่วมโครงการเพิ่มขึ้นจากเดิมอย่างน้อย 5,000 บาทต่อครัวเรือน จากการพัฒนาศักยภาพผู้ผลิต/ผู้ประกอบการ การพัฒนาผลิตภัณฑ์ บรรจุภัณฑ์ และการเพิ่มช่องทางการจำหน่าย
2. ความสุขมวลรวม GVH เพิ่มขึ้นจากเดิม
OUTCOMEความสุขมวลรวม GVH ของกลุ่มเป้าหมายเพิ่มขึ้นจากเดิม ร้อยละ 50 จากการพัฒนาคุณภาพผลิตภัณฑ์ การสร้างมูลค่าเพิ่ม และการเพิ่มโอกาสในการสร้างรายได้ของชุมชน
3. ร้อยละนวัตกรรมการพัฒนาท้องถิ่นตามบริบทเชิงพื้นที่และภูมิสังคมนำใช้ประโยชน์ในชุมชน
OUTCOMEนวัตกรรมการพัฒนาท้องถิ่นตามบริบทเชิงพื้นที่และภูมิสังคมถูกนำไปใช้ประโยชน์ในชุมชน ร้อยละ 80 โดยนำไปใช้ในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ บรรจุภัณฑ์ การสร้างมูลค่าเพิ่ม และช่องทางการตลาดของผลิตภัณฑ์ชุมชน OTOP
4. ร้อยละการนำความรู้ในการพัฒนาไปใช้ประโยชน์
OUTCOMEผู้เข้าร่วมโครงการสามารถนำความรู้จากการอบรมและกิจกรรมพัฒนาไปใช้ประโยชน์ได้ ร้อยละ 80 เช่น การวิเคราะห์ผลิตภัณฑ์เดิม การพัฒนาสูตร/กระบวนการผลิต การออกแบบบรรจุภัณฑ์ การสร้างมูลค่าเพิ่ม และการจำหน่ายผ่านช่องทางออนไลน์
กิจกรรมโครงการ (Activities)
ภาพกิจกรรมโครงการ
